Hoewel kort en smal, herbergt de Rue des Foxes mensen en plaatsen die me fascineren. Nr. 1, een wit huis met parelgrijze houten details. Op de begane grond, een atelier.
Door het raam zie ik tal van gereedschappen, verschillende violen, een werkbank waar Antoni Jassogne, ambachtelijke luthier, aan het werk is. Ik bel aan. Hij staat op en glimlachend laat hij me binnen in zijn hol waar ik wordt omringd door een geur van benzine en boomhars.
Ook interessant : Wat is een trapboor?
Op mijn vraag: “Wat is een violist?”, brengt zijn nauwelijks hoorbare maar precieze stem me in overeenstemming met de rust die heerst in zijn werkruimte: “Een luthier is de ambachtsman die snaarinstrumenten zoals viool, altviool, cello en contrabas bouwt en restaureert.”
Musici en ambachtsman
Naast de muziek die hij heeft gestudeerd aan het Koninklijk Conservatorium van Muziek in Bergen, waar hij de eerste prijs heeft behaald, heeft Antoni Jassogne een andere passie, timmerwerk. Op een dag, afkomstig uit Brugge en die een groot deel van zijn leven in Charleroi heeft doorgebracht, reisde hij naar het zuiden van Polen, het land van zijn moeders voorouders. In Zakopane leerde hij de bouwtechniek van de meester-luthier Franciszek Mardula. Hij vervolgt zijn opleiding bij Jean-Frédéric Schmitt, beroemde luthier uit Lyon en grootmeester in de restauratie van snaarinstrumenten. Terug in België vestigt hij zijn atelier op de Place du Sablon voordat hij het in 1992 op nr. 21 van de Rue des Renards vestigt.
Zie ook : Wat zijn de rendabele beleggingen?
Ontwikkeling van een instrument
“Het uitgangspunt van een instrument komt van de reflectie van de luthier,” legt hij uit. Het is vanuit de regel van het gulden snede dat hij elk van zijn creaties ontwerpt. Dit principe is te vinden in de afmetingen van de piramide van Cheops, gebouwd in Egypte meer dan 4.500 jaar geleden, in de Dorische zuilen van het Parthenon, opgericht in Griekenland tussen -447 en -438, in de gotische kathedralen van de grote Europese steden in de Middeleeuwen en in tal van werken van de Renaissance (toen werd het “goddelijke proportie” genoemd).
Door dit irrationele getal, weergegeven door de Griekse letter phi, met de punt van de potlood op tekenpapier aan te brengen, tekent hij rechte lijnen en krommen die elkaar opvolgen en kruisen om het plan van een eigen ontwerp te starten dat hij met de passer en de winkelhaak fixeert om een proportioneel verband te creëren dat hij als bijzonder esthetisch beschouwt. Uit deze schets komen de afgeronde vormen van de volute aan het uiteinde van de hals, de klankkast, het deel van het instrument dat de geluiden versterkt, en de symmetrische gaten die de oscillaties van de klankkast mogelijk maken.
Fabricage
Met zijn absolute gehoor luistert hij naar de instrumenten zonder stemvork; met zijn handen komen de klankkast, de rol, de tuners, de knop, de hals, de brug, de toets voort uit blokken van sparrenhout, palissander, esdoorn, ebbenhout, waarvan hij zorgvuldig de herkomst en leeftijd kiest. Met methode en vakmanschap verzamelt hij de verschillende elementen (/- 80) door ze met warme lijm aan elkaar te bevestigen voordat hij het instrument bedekt met 5 of 6 lagen vernis, die hij bereidt met natuurlijke harsen en etherische oliën. Van een stuk sparrenhout moet hij de “ziel” vormen, een klein stuk hout dat het geluid zal versterken. Hij plaatst het binnenin het instrument met behulp van de “zielpunt”, in aanwezigheid van de koper als het om een restauratie gaat.
Als restaurateur volgt hij het pad van zijn creaties zoals anderen; gedurende 10 jaar zorgt hij voor een Guarnerius Del Gesu uit 1744, dat toebehoorde aan Arthur Grumiaux, een internationaal gerenommeerde Belgische violist (1921-1986).
Ik laat Antoni Jassogne achter, blij dat ik een gevoelig wezen heb ontmoet, bijzonder getalenteerd, die ondanks zijn kennis en vakmanschap erkend door zijn collega’s, de titel van “Meester” afwijst die hij als te veel bedekt beschouwt en kiest voor de titel van “Ambachtsman”.
•Nicole
Tag: een opleiding luthier volgen